سرخجه در کودکان یک بیماری ویروسی مسری است که اغلب با بثورات پوستی و تب خفیف همراه میشود. این بیماری گرچه خفیف است، اما در صورت عدم واکسیناسیون میتواند به سرعت در میان کودکان گسترش یابد. شناخت علائم، راههای درمان و اهمیت واکسیناسیون میتواند به والدین کمک کند تا از بروز مشکلات احتمالی پیشگیری کنند. در این مقاله از دکتر بهار پورروشنی برای راهنمایی والدین به این موضوع میپردازیم.
سرخجه در کودکان چیست؟
سرخجه در کودکان نوعی بیماری ویروسی است. این بیماری در بسیاری از موارد خفیف و پس از چند روز خود به خود بهبود پیدا میکند، اما اهمیت آن بیشتر به دلیل قابلیت انتقال سریع و خطر جدی برای زنان باردار است.
بیشتر بدانید: قارچ پوستی در کودکان: علل، تشخیص و درمان
تفاوت سرخجه با سرخک در کودکان
سرخجه و سرخک هر دو از بیماریهای ویروسی دوران کودکی هستند. که میتوانند با قرمزی پوستی اشتباه گرفته شوند، اما شدت و پیامدهای آنها تفاوت زیادی دارد. به گفتهی دکتر بهار پورروشنی، متخصص اطفال، سرخک معمولا بسیار شدیدتر از سرخجه است و میتواند تب بالا، سرفه خشک، آبریزش بینی، التهاب ملتحمه چشم و خستگی شدید ایجاد کند. بثورات پوستی در سرخک وسیعتر و طولانیتر است و کودک اغلب برای چندین روز احساس بیماری شدیدی دارد.
جهت مشاوره با متخصص کودکان، با شماره زیر تماس حاصل فرمایید.
در مقابل، سرخجه در کودکان خفیفتر است و بیشتر با تب ملایم، تورم غدد لنفاوی پشت گوش و گردن و بثورات صورتیرنگی که سریعا ظاهر و محو میشوند شناخته میشود. دوره بیماری در سرخجه کوتاهتر بوده و کودک پس از یک هفته بهبود مییابد.
علائم سرخجه در کودکان چیست؟
علائم سرخجه در کودکان معمولا خفیف، گذرا و شبیه یک سرماخوردگی ساده هستند. بسیاری از والدین ممکن است در روزهای ابتدایی بیماری، آن را با یک سرماخوردگی یا آلرژی فصلی اشتباه بگیرند. این علائم اغلب در طول ۲ تا ۳ روز ظاهر شده و پس از یک هفته به طور کامل برطرف میشوند.
علائم پوستی سرخجه در کودکان
- بروز دون دونهای صورتی یا قرمز کمرنگ که ابتدا روی صورت نمایان میشود.
- گسترش دانهها به گردن، تنه و سپس بازوها و پاها طی ۲۴ ساعت.
- خارش خفیف پوست.
نشانههای اولیه قبل از بروز لکههای قرمز پوستی
علائم اولیه معمولاً ۱ تا ۲ روز قبل از ظاهر شدن دانهها بروز میکنند:
- تب خفیف (اغلب کمتر از ۳۸ درجه)
- سردرد ملایم
- آبریزش یا گرفتگی بینی
- گلودرد و سرفه خفیف
- تورم و حساسیت غدد لنفاوی پشت گوش و گردن
- کاهش اشتها و بیحالی
بیشتر بدانید:عرق سوز شدن نوزاد; علت، علائم و روشهای درمان و پیشگیری
علائم شدید و موارد نادر
- تب بالا (بیشتر از ۳۹ درجه)
- سردرد شدید و مداوم
- خونریزیهای خفیف پوستی یا خوندماغ بدون علت مشخص
- تشنج ناشی از تب
- درد و تورم مفاصل شدید
- علائم عصبی مانند گیجی، خوابآلودگی شدید یا تغییر در سطح هوشیاری
علت ابتلا به سرخجه در کودکان
سرخجه یک بیماری ویروسی بسیار مسری است که بهسرعت در بین کودکان گسترش مییابد. عامل بیماری ویروسی به نام روبیویروس است که عمدتاً از طریق دستگاه تنفسی منتقل میشود.
- قطرات تنفسی: وقتی کودک یا فرد مبتلا عطسه یا سرفه میکند، ویروس از طریق قطرات ریز در هوا پخش شده و توسط کودک دیگر استنشاق میشود.
- تماس مستقیم: دست زدن به ترشحات بینی، دهان یا گلوی فرد بیمار و سپس تماس با چشمها یا دهان میتواند عامل انتقال باشد.
- وسایل مشترک: استفاده از لیوان، قاشق، اسباب بازی یا حولهی مشترک بین کودکان نیز میتواند ویروس را منتقل کند.
- دوره نهفتگی و سرایت پذیری: کودک مبتلا میتواند حتی یک هفته قبل از بروز علائم و تا حدود ۷ روز پس از ظاهر شدن کلههای قرمز پوستی پوستی ناقل بیماری باشد. به همین دلیل تشخیص و جداسازی کودک اهمیت زیادی دارد.
چه عواملی احتمال ابتلا را افزایش میدهند؟
- عدم دریافت واکسن MMR: کودکانی که واکسن سهگانه سرخک، اوریون و سرخجه را نزدهاند، بیشترین خطر ابتلا را دارند.
- حضور در محیطهای پرجمعیت: مهدکودک، مدرسه یا هر محیط بستهای که کودکان در تماس نزدیک با هم هستند، زمینهی انتقال سریع ویروس را فراهم میکند.
- سیستم ایمنی ضعیف: کودکانی که به دلیل بیماریهای خاص یا مصرف داروهای ضعیف کننده ایمنی بدن، دفاع طبیعی بدنشان کاهش یافته، بیشتر در معرض ابتلا هستند.
- تماس با فرد ناقل بدون علائم: برخی افراد ممکن است ویروس را حمل کنند بدون اینکه بثورات یا علائم واضحی داشته باشند، کودکان در تماس نزدیک به راحتی آلوده میشوند.
- فصل و شرایط آب و هوایی: اگرچه سرخجه در هر فصلی ممکن است رخ دهد، اما در ماههای پایانی زمستان و اوایل بهار شیوع بیشتری دارد.
درمان سرخجه در کودکان
سرخجه یک بیماری ویروسی است که خود به خود بهبود مییابد و درمان خاصی برای از بین بردن ویروس آن وجود ندارد. هدف اصلی مراقبت، کاهش علائم و جلوگیری از بروز عوارض است.
مراقبتهای خانگی
- استراحت کافی: کودک باید به اندازه کافی استراحت کند تا سیستم ایمنی بدن بتواند با ویروس مبارزه کند.
- مصرف مایعات: آب، سوپ و مایعات طبیعی کمک میکند تا بدن هیدراته بماند و تب کنترل شود.
- کمپرس خنک: کمپرس خنک روی پیشانی یا بدن کودک میتواند به کاهش تب و احساس ناخوشی کمک کند.
- محیط آرام و مطبوع: اطمینان از تهویه مناسب اتاق، کاهش سر و صدا و نور ملایم، باعث آرامش کودک میشود.
- لباس سبک و مناسب: لباسهای سبک و خنک به کودک میتواند به کاهش تب کمک کند.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
در صورت بروز هر یک از علائم زیر، باید فورا کودک را نزد پزشک ببرید: اگر تب کودک بسیار بالا باشد و با داروهای معمولی کاهش نیابد، یا اگر کودک دچار سردرد شدید و مداوم شود. همچنین خونریزی یا کبودی غیرعادی و هرگونه علائم غیرمعمول مانند تورم مفاصل، مشکل در تنفس یا خواب آلودگی بیش از حد، نشانههای جدی هستند که نیاز به بررسی فوری پزشک دارند.
راههای پیشگیری از سرخجه در کودکان
یکی از مهمترین راههای پیشگیری از سرخجه در کودکان، واکسیناسیون به موقع با واکسن MMR است. این واکسن از ابتلای کودک به سرخجه و عوارض ناشی از آن جلوگیری میکند. علاوه بر واکسیناسیون، رعایت بهداشت فردی و عمومی نیز نقش مهمی در پیشگیری دارد. شستن مرتب دستها، تهویه مناسب محیط و دوری از افرادی که بیمار هستند، میتواند احتمال انتقال ویروس سرخجه را به طور قابل توجهی کاهش دهد.
نتیجه گیری
سرخجه در کودکان یک بیماری ویروسی خفیف اما مسری است که آگاهی والدین درباره علائم، روشهای درمان خانگی و پیشگیری از اهمیت بالایی برخوردار است. با شناخت دقیق نشانهها، مراقبتهای مناسب در خانه و مراجعه به موقع به پزشک در موارد شدید، میتوان از بروز عوارض جلوگیری کرد. مهمترین راه پیشگیری، واکسیناسیون بهموقع با واکسن MMR است و رعایت بهداشت فردی و محیطی نیز نقش مهمی در کاهش انتقال بیماری دارد.
سوالات متداول
- دوره نقاهت سرخجه در کودکان چقدر است؟
معمولاً بین ۷ تا ۱۰ روز طول میکشد تا علائم بهبود یابد. - آیا سرخجه در کودکان نیاز به بستری دارد؟
بیشتر موارد نیاز به بستری ندارند و با مراقبت خانگی بهبود پیدا میکنند. بستری فقط در موارد عارضهدار لازم است. - چه تفاوتی بین سرخجه در کودکان و بزرگسالان وجود دارد؟
سرخجه در کودکان معمولا خفیفتر است، اما در بزرگسالان میتواند علائم شدیدتری مانند درد مفاصل یا عوارض جدی ایجاد کند.