قارچ پوستی در کودکان، یکی از شایعترین بیماریهای پوستی دوران کودکی است که به شکل لکههای قرمز، خارشدار و پوسته پوسته شده روی پوست ظاهر میشود. دکتر بهار پورروشنی، متخصص کودکان، نوزادان و نوجوانان، با خدمات پیشرو در زمینه رشد و نمو، واکسیناسیون، بیماری های گوارش، آسم و آلرژی و بیماریهای عفونی است.
قارچ پوستی در کودکان چیست
قارچ پوستی در کودکان یک نوع عفونت پوستی در کودکان میباشد، که توسط قارچهای سطحی موسوم به درماتوفیتها ایجاد میشود. این عفونت بر روی پوست، مو و ناخن ظاهر شده و با لکههای قرمز، خارش و پوستهریزی خود را بروز میدهد. کودکانی که سیستم ایمنی ضعیفتر و تماس بیشتر با محیطهای آلوده، نسبت به بزرگسالان دارند، بیشتر در معرض ابتلا به قارچ پوستی قرار دارند. تشخیص به موقع این عفونت برای درمان و جلوگیری از افزایش این نوع قارچها در بدن و انتقال به دیگران جلوگیری کنند.
نشانه های قارچ پوستی در کودکان
این عفونت قارچی در بیشتر کودکان به دلیل تماس با محیطهای مرطوب و گرم، رطوبت زیاد بدن یا تماس با افراد یا حیوانات مبتلا ایجاد به قارچ پوستی به وجود میآید. نشانههای قارچ پوستی در کودکان بهطور ناگهانی بروز کنند و در صورتی که درمان بهموقع صورت نگیرد، میتوانند به سایر قسمتهای بدن گسترش یابند. والدین باید دقت کنند که هر تغییر غیرمعمول در پوست کودک میتواند نشانهای از یک مشکل پوستی باشد. علائم قارچ پوستی اغلب با تغییرات ظاهری مانند لکههای قرمز، پوستهریزی، خشکی یا خارش همراه هستند.
لکههای گرد و قرمز روی پوست
لکههای قارچی که به صورت دایرهای یا بیضی ظاهر میشوند، به دلیل رشد قارچ است.این لکهها ابتدا کوچک هستند، اما در صورت عدم درمان ممکن است بزرگتر شوند و به اطراف گسترش یابند. در بسیاری از کودکان، مرکز لکه روشنتر از حاشیه است که قرمزتر و برجستهتر به نظر میرسد. این الگو باعث تمایز این نوع ضایعات از سایر مشکلات پوستی مانند حساسیتها یا جوشها میشود. برخی لکهها ممکن است با پوستهریزی یا خشکی همراه باشند که نشانهای از تخریب سلولهای پوست به دلیل عفونت قارچی است.
خارش شدید
خارش یکی از علائم آزاردهنده و رایج قارچ پوستی است. قارچها میتوانند تحریکات شدیدی در پوست ایجاد کنند که به خارش مداوم منجر میشود. در شبها خارش به بالاترین سطح خود میرسد و خواب کودکان را از بین میبرد. خاراندن محل عفونت بر اینکه احساس راحتی موقتی به کودک میدهد، میتواند باعث آسیب بیشتر به پوست و افزایش خطر عفونت ثانویه مانند عفونتهای باکتریایی شود.
جهت مشاره با دکتر بهار پورروشنی تماس حاصل فرمایید
التهاب، قرمزی و تورم پوست
هنگامی که قارچ در پوست رشد میکند، باعث افزایش جریان خون به ناحیه عفونت میشود که منجر به قرمزی و تورم پوست میگردد. این التهاب ممکن است همراه با گرمی پوست باشد و در برخی موارد، باعث درد و حساسیت شدید شود. در صورتی که التهاب بهطور مداوم ادامه یابد، پوست میتواند ترک خورده یا دچار زخم شود. در صورتی که زخمها به دلیل خراشیدن مکرر باز شوند، ممکن است ترشح مایع شفاف یا چرکی از آنها خارج شود که نشانهای از عفونت ثانویه است.
ریزش مو در قارچ سر
یکی از نشانههای قارچ در سر ریز مو در محل ایجاد قارچ است. ریزش موست. قارچهایی مانند تینهآ کپیتیس میتوانند موجب ایجاد لکههای طاسی در پوست سر شوند. این نواحی همراه با پوستهریزی، خشکی و شکنندگی مو هستند. در برخی موارد، قارچها میتوانند به عمق فولیکولهای مو نفوذ کنند، که این باعث ریزش مو به صورت موقتی میشود. در موارد شدیدتر یا عدم درمان، قارچ میتواند بهصورت گستردهتر روی پوست سر و حتی گردن و صورت گسترش یابد.
خشکی، پوستهپوسته شدن و ترک خوردن پوست
قارچهای پوستی باعث خشکی و ترکخوردگی شدید پوست شوند. این وضعیت در نواحی مانند کف پا، کشاله ران یا زیر بغل که پوست بیشتر در معرض رطوبت و تعریق قرار دارد، شایعتر است. پوستهپوسته شدن در این نواحی میتواند ترکهای ریز یا عمیق در پوست ممکن است در اثر خشکی بیش از حد ایجاد شوند و در برخی موارد، این ترکها میتوانند سبب ورود باکتریها به لایههای عمیقتری از پوست و ایجاد عفونتهای ثانویه شوند.
نشانههای عفونت ثانویه
در مواقعی که کودک محل ایجاد قارچ را به صورت مداول میخارد، پوست ممکن است آسیب دیده و دچار زخمهای باز شود. این زخمها زمینهای مناسب برای ورود باکتریها به پوست فراهم کنند و عفونت ثانویه ایجاد کنند. علائم عفونت باکتریایی ثانویه شامل افزایش قرمزی، حساسیت بیشتر، ترشح چرکی یا حتی بوی ناخوشایند از محل عفونت است.
درباره مسمومیت غذایی در کودکان بیشتر بخوانید.
تفاوت قارچ پوستی و اگزما در کودکان
قارچ پوستی و اگزما هر دو از مشکلات پوستی شایع در کودکان هستند، اما با علائم و دلیل بروز آنها متفاوت است. قارچ پوستی لکههای دایرهای یا بیضی روی پوست ظاهر میشود که با خارش، التهاب و گاهی پوستهریزی همراه است. این نوع عفونت اغلب به دلیل تماس با محیط مرطوب و قارچها مانند تینهآ ایجاد میشود. در اگزما یک بیماری التهابی پوستی است که بیشتر با خشکی و تحریکات شدید همراه است و در اثر عوامل ژنتیکی، آلرژیها یا تحریکات محیطی بروز میکند. اگزما نواحی مانند صورت، داخل آرنجها یا پشت زانوها را درگیر میکند.
| ویژگیها | قارچ پوستی | اگزما |
|---|---|---|
| علت | عفونت ناشی از قارچها مانند تینهآ (Ringworm) | التهاب پوست در اثر عوامل ژنتیکی یا آلرژیها |
| ظاهر ضایعات | لکههای دایرهای یا بیضی، قرمز و پوستهریز | قرمزی، خشکی، ترک خوردگی، و گاهی تاولهای کوچک |
| محل بروز | نواحی مرطوب مانند کشاله ران، زیر بغل و بین انگشتان پا | بیشتر روی صورت، داخل آرنجها یا پشت زانوها |
| خارش | خارش شدید، مخصوصاً در نواحی درگیر | خارش شدید، بهویژه در نواحی خشک و ترک خورده |
| روند گسترش | میتواند به نواحی دیگر بدن گسترش یابد | معمولاً در نواحی خاصی از بدن متمرکز است |
| درمان | داروهای ضد قارچ موضعی یا خوراکی | کرمها یا پمادهای ضد التهاب و مرطوبکننده |
| مراقبتهای بهداشتی | حفظ خشک بودن نواحی آلوده و جلوگیری از تماس با دیگران | مرطوب نگه داشتن پوست و اجتناب از محرکهای آلرژیک |
قارچ پوستی چرا ایجاد میشود؟
قارچهای پوستی در کودکان بهدلیل تماس مستقیم با محیطهای آلوده یا شرایطی که به رشد قارچها کمک میکند، ایجاد میشوند. عوامل متفاوتی زمینهساز بروز عفونتهای قارچی در پوست شوند. یکی عواملی که تاثیر مستقیم در ایجاد قارچ پوستی در کودکان، رطوبت بیش از حد است. محیطهای مرطوب، گرم و تاریک برای رشد قارچها بسیار مناسب هستند. به همین دلیل، نواحی بدن که در تماس با رطوبت هستند مانند بین انگشتان پا، کشاله ران یا زیر بغل بیشتر در معرض ابتلا به قارچ قرار دارند.سیستم ایمنی ضعیف کودک یکی دیگر از عامل مهمی در ابتلا به قارچ پوستی باشد. کودکانی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند، بیشتر در معرض عفونتهای قارچی قرار میگیرند. تماس با حیوانات خانگی یا حیوانات مزرعه آلوده مانند گربه یا سگ باعث انتقال قارچ شود. ضعف سیستم ایمنی، سو تغذیه یا وجود زخمهای باز روی پوست احتمال ابتلا را افزایش میدهد.
انواع قارچ پوستی در کودکان
این عفونتها در نواحی مرطوب بدن، مانند زیر بغل، کشاله ران، بین انگشتان پا یا حتی پوست سر ظاهر میشوند. قارچهای پوستی در کودکان ممکن است بهصورت لکههای قرمز، پوستهریزی، خارش و التهاب در نواحی مختلف بدن بروز کنند. برای جلوگیری از گسترش این عفونتها و درمان مؤثر آنها، شناسایی نوع قارچ و محل دقیق ابتلا ضروری است.
قارچ بدن
قارچ بدن یا تینهآ کریپس یکی از رایجترین انواع قارچهای پوستی در کودکان است. این قارچ به صورت لکههای دایرهای یا بیضی قرمز روی پوست ظاهر میشود که بهمرور زمان بزرگتر میشوند. مرکز لکه روشنتر از حاشیه است و ممکن است پوست در نواحی آسیبدیده پوستهریزی داشته باشد. این نوع عفونت اغلب از طریق تماس مستقیم با فرد یا حیوان مبتلا یا از طریق استفاده از وسایل شخصی مشترک مانند حوله، شانه یا لباس منتقل میشود.
قارچ سر کودکان
قارچهایی که روی پوست سر کودک رشد میکنند. باعث ایجاد لکههای طاسی موضعی شود که همراه با پوستهریزی، خشکی و شکنندگی موها است. این عفونتها اعث عفونتهای ثانویه شوند که به پوست سر آسیب میزند و ممکن است باعث ریزش دائمی مو در ناحیه آسیبدیده گردد.
قارچ کشاله ران
قارچ کشاله ران که در نواحی گرم و مرطوب بدن مانند کشاله ران، داخل رانها و اطراف ناحیه تناسلی ایجاد میشود. این قارچ باعث قرمزی، خارش شدید و پوستهریزی در این نواحی میشود و گاهی اوقات ممکن است با ترکخوردگی یا زخمهای کوچک همراه باشد. این عفونت بهخصوص در کودکانی که زیاد عرق میکنند، شایع است.
قارچ بین انگشتان پا
در نواحی مرطوب بین انگشتان پا قارچ بین انگشتان پا رشد میکند. این قارچ باعث ایجاد خارش، قرمزی، پوستهریزی و خشکی در بین انگشتان میشود و در صورتی که درمان نشود، میتواند به پاها و ناخنها گسترش یابد. استفاده از کفشهای تنگ، رطوبت و تعریق زیاد میتواند از عوامل ایجاد این نوع عفونت باشد.
عفونتهای مخمری در نوزادان
عفونتهای مخمری یا کاندیدا در نوزادان در نواحی مرطوب پوست مانند پوشک، دهان و در اطراف چینهای پوستی ایجاد میشود. این نوع قارچ میتواند باعث قرمزی، التهاب و دردناک شدن نواحی آلوده شود. در نوزادان، قارچهای مخمری میتوانند به سرعت گسترش یابند و ایجاد عفونتهای وسیعتری کنند.
راههای انتقال قارچ پوستی در کودکان
قارچهای پوستی از طریق تماس مستقیم یا غیر مستقیم با منبع آلوده انجام میشود. یکی از رایجترین روشها، تماس مستقیم پوست کودک با فردی است که دچار عفونت قارچی شده است؛ این تماس در هنگام بازی یا استفاده از وسایل مشترک اتفاق بیفتد. تماس با حیوانات خانگی یا حیوانات مزرعه که دچار قارچ پوستی هستند یکی از منابع شایع انتقال در کودکان است، به ویژه اگر حیوانات علائم قابل مشاهدهای مانند ریزش مو یا لکههای پوستی داشته باشند استفاده مشترک از وسایل شخصی مانند حوله، لباس، شانه، اسباببازی یا کفش نیز میتواند عامل انتقال باشد. محیطهای گرم و مرطوب مانند استخرها، حمامهای عمومی و رختکنها نیز بستر مناسبی برای رشد قارچها و انتقال آنها به پوست کودک محسوب میشوند.
چگونه تشخیص دهیم کودک قارچ پوستی دارد؟
تشخیص ابتدایی قارچ پوستی با مشاهده علائم ظاهری مانند لکههای قرمز، پوستهریزی، خشکی و خارش همراه است. پزشک با بررسی دقیق ضایعات پوستی و انجام معاینه بالینی، میتواند بهراحتی قارچ پوستی را شناسایی کند. در بعضی از کودکان، ممکن است برای تایید تشخیص و شناسایی نوع قارچ از آزمایشهای خاصی استفاده شود. تشخیص دقیق و به موقع قارچ پوستی برای شروع درمان مناسب و جلوگیری از گسترش عفونت ضروری است.
- معاینه بالینی توسط پزشک
- بررسی تاریخچه پزشکی کودک و علائم بالینی
- نمونهبرداری از پوست
- آزمایش میکروسکوپی
- کشت قارچ
- لامپ UV برای شناسایی قارچهای خاص
- بیوپسی پوست (در صورت لزوم برای تشخیص دقیقتر)
درباره بهترین متخصص اطفال در شهرک غرب بیشتر بخوانید.
روشهای درمان قارچ پوستی در کودکان
درصورتی که قارچ پوستی در کودکان به موقع تشخیص و درمان شود برای کودکان خطری ندارد. اما در صورتی که درمان به تعویق بیوفتد باعث بروز مشکلات جدی تر برای کودک میشود در این بخش با روشهای درمان قارچ پوستی درکودکان آشنا میشویم:
- داروهای موضعی ضدقارچ: اولین خط درمان معمولا استفاده از کرمها، پمادها یا لوسیونهای ضدقارچ است که توسط پزشک تجویز میشوند. این داروها باید برای چند هفته و طبق دستور پزشک مصرف شوند، حتی اگر علائم زودتر از بین بروند، تا از بازگشت مجدد عفونت جلوگیری شود.
- داروهای خوراکی ضدقارچ: در موارد که قارچ در نواحی زیادی از بدن، مانند پوست سر، گشترش پیدا کند، ممکن است نیاز به داروهای خوراکی ضدقارچ مانند گریزئوفولوین یا تربینافین باشد.
- رعایت بهداشت فردی: کنار درمان دارویی، رعایت بهداشت بسیار اهمیت دارد. لباسها، حولهها و ملحفههای کودک باید بهطور مرتب شسته و خشک شوند و از بهکارگیری مشترک وسایل شخصی با دیگران پرهیز گردد.
توصیه میشود پوست کودک بهویژه در نواحی چینخورده و مرطوب، خشک و تمیز نگه داشته شود تا محیط مناسب برای رشد قارچها فراهم نشود. پیگیری روند درمان و مراجعات منظم به پزشک تا بهبودی کامل، برای جلوگیری از عود مجدد عفونت ضروری است
پیشگیری از ابتلای کودک به قارچ پوست
کودکان با رعایت نکات بهداشتی ساده میتوانند تاز بروز قارچ پوستی جلوگیری کنند. برای پیشگیری از عفونتهای قارچی، والدین باید مراقب محیطهایی که کودک در آنها قرار دارد، رفتارهای بهداشتی روزانه و انتخاب لباسهای مناسب باشند. توجه به سلامت کودک و جلوگیری از رطوبت بیش از حد در نواحی خاص بدن از اهمیت بالایی برخوردار است. با رعایت این موارد میتوان خطر ابتلا به قارچ پوستی را به حداقل رساند و کودک را از ناراحتیهای احتمالی ناشی از این عفونتها محافظت کرد.
- خشک کردن پوست پس از استخر یا حمام
- خشک و تمیز نگه داشتن پوست، بهویژه در نواحی مرطوب
- استفاده از لباسهای نخی و قابل تنفس
- پرهیز از لباسهای تنگ و خیس
- تعویض مرتب لباسها در صورت خیس شدن
- عدم استفاده مشترک از وسایل شخصی مانند حوله، شانه و کفش
- کنترل سلامت حیوانات خانگی و جلوگیری از انتقال قارچ از آنها
نتیجهگیری
قارچ پوستی در کودکان یکی از شایعترین عفونتهای پوستی دوران کودکی است که با لکههای قرمز، خارش و پوستهریزی خود را نشان میدهد. تشخیص به موقع و درمان صحیح این عفونت نقش مهمی در جلوگیری از گسترش آن و کاهش ناراحتی کودک دارد. استفاده از داروهای موضعی و در موارد شدید داروهای خوراکی ضدقارچ، همراه با رعایت بهداشت فردی، شستوشوی منظم لباسها و وسایل شخصی، از اصلیترین راههای درمان مؤثر محسوب میشوند. همچنین توجه به پیشگیری با رعایت نکاتی مانند خشک و تمیز نگه داشتن پوست، استفاده از لباسهای نخی و قابل تنفس، عدم استفاده مشترک از وسایل شخصی و کنترل سلامت حیوانات خانگی، میتواند به میزان قابل توجهی خطر ابتلا را کاهش دهد.
سوالات متداول
- آیا قارچ پوستی مسری است؟
بله، قارچ پوستی بسیار مسری است و میتواند از طریق تماس مستقیم با فرد یا حیوان آلوده، یا استفاده مشترک از وسایل شخصی مانند حوله، لباس و شانه منتقل شود. - چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر لکهها گسترش یابند، خارش شدید ایجاد کنند، یا پوست سر و مو درگیر شوند، باید فوراً به پزشک متخصص کودکان یا پوست مراجعه شود. - چگونه میتوان از ابتلا به قارچ پوستی جلوگیری کرد؟
با خشک و تمیز نگه داشتن پوست، استفاده از لباسهای نخی، جلوگیری از استفاده مشترک وسایل شخصی، کنترل سلامت حیوانات خانگی و رعایت بهداشت محیطی میتوان تا حد زیادی از ابتلا پیشگیری کرد. - آیا قارچ پوستی خطرناک است؟
در صورت تشخیص و درمان به موقع، خطرناک نیست و به راحتی درمان میشود، اما در صورت تأخیر در درمان، ممکن است باعث گسترش ضایعات، عفونت ثانویه و ناراحتی کودک شود.