کمبود ویتامین دی در کودکان، یکی از ضروریترین عناصر برای رشد و سلامت است. این ویتامین اهمیت مهمی در جذب کلسیم و فسفر دارد و به تقویت استخوانها، دندانها و سیستم ایمنی بدن کمک میکند. با توجه به اینکه کودکان امروزی زمان کمتری را در معرض نور خورشید میگذرانند، اهمیت دریافت کافی این ویتامین از طریق تغذیه یا مکملها بیش از گذشته احساس میشود. دکتر بهار پورروشنی، متخصص کودکان، نوزادان و نوجوانان، با خدمات پیشرو در زمینه رشد و نمو، واکسیناسیون، بیماری های گوارش، آسم و آلرژی و بیماریهای عفونی است در ادامه به اهمیت ویتامین D، علائم کمبود آن و راههای پیشگیری از این کمبود در کودکان میپردازیم.
نقش ویتامین D در بدن کودکان
ویتامین D یک ویتامین محلول در چربی است که برخلاف بسیاری از ویتامینها، بدن کودک، آن را با کمک نور خورشید تولید میکند. این ویتامین به جذب بهتر کلسیم و فسفر از دستگاه گوارش کمک میکند و در نتیجه، نقش اساسی در حفظ سلامت استخوانها و دندانها دارد. علاوه بر آن، ویتامین D در عملکرد صحیح سیستم ایمنی بدن، رشد سلولی، عملکرد عضلات و حتی سلامت روان هم موثر است. کمبود این ویتامین به خصوص در سنین رشد، زمینه ساز مشکلات جدی مثل نرمی استخوان، ضعف عضلانی و اختلال در رشد میشود. به همین دلیل، تامین کافی ویتامین D در کودکان یک ضرورت مهم به شمار میرود.
جهت مشاوره بیشتر با شماره زیر تماس حاصل فرمایید.
اهمیت ویتامین D برای کودکان
ویتامین D برای کودکان اهمیت ویژهای دارد، زیرا در دوره رشد، بدن آنها به شدت نیازمند مواد مغذی برای ساخت استخوانهای محکم و رشد سالم است. این ویتامین به جذب بهتر کلسیم و فسفر کمک میکند. دو عنصری که پایه و اساس تشکیل استخوانها و دندانها هستند. بدون ویتامین D کافی، حتی اگر کودک کلسیم کافی دریافت کند، بدنش قادر به استفاده صحیح از آن نخواهد بود.
علاوه بر تقویت استخوانها، ویتامین D اهمیت مهمی در عملکرد سیستم ایمنی دارد و به بدن کودک کمک میکند تا در برابر عفونتها و بیماریها مقاومتر باشد. همچنین برخی مطالعات نشان دادهاند که سطح مناسب ویتامین D، در بهبود خلق و خو و عملکرد مغز، تاثیر مثبت دارد. در نتیجه، این ویتامین نه تنها برای سلامت جسمی، بلکه برای رشد ذهنی و روانی کودک هم اهمیت دارد.
درباره قارچ پوستی در کودکان بیشتر بخوانید.
علائم کمبود ویتامین D در کودکان
کمبود ویتامین D در کودکان با علائم مختلفی همراه باشد که برخی از آنها در ظاهر جسمی و برخی دیگر در رفتار کودک خود را نشان میدهند. یکی از شایعترین نشانهها، نرمی استخوان یا راشیتیسم است که باعث خم شدن پاها، تغییر شکل جمجمه و اختلال در رشد استخوانها میشود. کودکانی که با کمبود این ویتامین مواجه هستند، رشد قدی یا وزنی کندتری نسبت به هم سن و سالان خود دارند. ضعف عضلانی، احساس خستگی مداوم و بیحالی از دیگر علائم رایج هستند.
برخی کودکان از درد در پاها، زانو یا ناحیه کمر اذیت میشوند، حتی در صورتی که فعالیت فیزیکی زیادی نداشته باشند. تعریق غیر طبیعی، به ویژه در ناحیه سر، یکی از نشانههای اولیه کمبود ویتامین D در نوزادان به شمار میرود. همچنین تحریک پذیری، بیقراری و تاخیر در درآمدن دندانها از نشانههای هشدار دهنده است. در صورت مشاهده این علائم، مراجعه به پزشک و بررسی سطح ویتامین D با آزمایش خون توصیه میشود تا در صورت نیاز، درمان و جبران کمبود به موقع انجام گیرد.
درباره بد غذایی کودکان بیشتر بخوانید.
راهکارهای پیشگیری و درمان کمبود ویتامین D
برای پیشگیری و درمان کمبود ویتامین D در کودکان، رعایت چند نکته ساده اما مهم بسیار موثر است. یکی از اصلیترین منابع تولید ویتامین D در بدن، نور خورشید است. قرار گرفتن روزانه کودک در معرض نور مستقیم آفتاب، حدود ۱۰ تا ۱۵ دقیقه در روز، بدون ضد آفتاب و در ساعات مناسب مثل قبل از ساعت ۱۰ صبح یا بعد از ۴ عصر، به تولید طبیعی این ویتامین در پوست کمک میکند.
علاوه بر نور خورشید، تغذیه مناسب اهمیت مهمی در پیشگیری از کمبود ویتامین D دارد. مصرف مواد غذایی غنی از این ویتامین مانند ماهیهای چرب مثل سالمون و ساردین، زرده تخممرغ، شیر و لبنیات غنیشده، و برخی غلات صبحانه میتواند به تامین نیاز روزانه کودک کمک میکند.
در مواردی که نور آفتاب یا تغذیه کافی نباشد، پزشک مکمل ویتامین D تجویز کند. این مکملها، به صورت قطره برای نوزادان و شربت یا قرص جویدنی برای کودکان بزرگتر ارائه میشود. میزان دوز مصرفی باید حتما تحت نظر پزشک مشخص شود، زیرا مصرف بیش از حد ویتامین D هم برای بدن مضر است.
در نهایت، آزمایش منظم خون برای بررسی سطح ویتامین D در کودکانی که در معرض کمبود هستند، به خصوص در مناطق کم آفتاب یا در کودکانی با پوست تیره یا بیماریهای خاص، راهی موثر برای تشخیص زود هنگام و درمان به موقع باشد. پیشگیری از کمبود این ویتامین نه تنها به سلامت استخوانها کمک میکند، بلکه در حفظ انرژی، رشد مناسب و تقویت سیستم ایمنی کودک نقش حیاتی دارد.
چه کودکانی بیشتر در معرض کمبود ویتامین D هستند؟
برخی از کودکان به دلایل مختلف، بیش از دیگران در معرض کمبود ویتامین D قرار دارند. کودکانی که زمان زیادی را در خانه میگذرانند و به ندرت در معرض نور خورشید قرار میگیرند، بیشتر در معرض این کمبود هستند. این موضوع به ویژه در شهرهای بزرگ، مناطق با آلودگی هوا، یا فصلهای سرد سال که نور خورشید کمتر است، بیشتر دیده میشود.
همچنین کودکانی با پوست تیرهتر به دلیل داشتن ملانین بیشتر در پوست، توانایی کمتری برای تولید ویتامین D از نور خورشید دارند و نیاز به زمان بیشتری برای قرار گرفتن در آفتاب دارند تا مقدار کافی از این ویتامین تولید شود. نوزادانی که با شیر مادر تغذیه میشوند، در معرض کمبود قرار میگیرند، زیرا شیر مادر به تنهایی مقدار کمی ویتامین D دارد، مگر اینکه مادر خود مکمل دریافت کند.
کودکانی که رژیم غذایی محدودی دارند یا به هر دلیلی غذاهای غنی از ویتامین D مانند ماهی، لبنیات یا تخممرغ نمیخورند، نیز بیشتر در معرض خطر هستند. همچنین کودکانی که به دلایل پزشکی مثل مشکلات گوارشی، بیماریهای کلیوی یا کبدی، دچار اختلال در جذب یا متابولیسم ویتامین D هستند، باید بیشتر تحت نظر پزشک قرار بگیرند. شناسایی به موقع این گروههای پرخطر و انجام اقدامات پیشگیرانه، اهمیت مهمی در سلامت و رشد مناسب آنها دارد.
سخن آخر
ویتامین D یکی از ویتامینهای حیاتی برای رشد، سلامت استخوانها و تقویت سیستم ایمنی کودکان است. با توجه به سبک زندگی امروزی، کمتحرکی، تغذیه نامناسب و کاهش تماس با نور خورشید، کمبود این ویتامین در میان کودکان به طور نگران کنندهای در حال افزایش است. والدین با آگاهی بیشتر، نظارت بر تغذیه کودک، استفاده مناسب از نور خورشید و در صورت نیاز، مصرف مکملهای تجویزی اهمیت مهمی در پیشگیری از این کمبود دارند.