زرد زخم در کودکان یک عفونت شایع پوستی دوران کودکی است که اغلب والدین با آن مواجه میشوند. این بیماری در ابتدا معمولا خفیف است، اما در صورت عدم درمان میتواند گسترش یابد و برای کودک ناراحتی ایجاد کند. در این مقاله از دکتر بهار پوررشونی با علائم، علل و روشهای درمان این بیماری به والدین را آشنا میکند تا در صورت بروز، سریع و درست عمل کنند.
زرد زخم در کودکان چیست؟
زرد زخم در کودکان یک عفونت سطحی و مسری پوست است که در دوران کودکی و اوایل مدرسه بیشتر دیده میشود. این بیماری بهوسیله باکتری ایجاد میشود که از شایعترین عوامل عفونتهای پوستی هستند. زرد زخم زمانی بروز میکند که این باکتریها از طریق خراشهای کوچک، بریدگیها، نیش حشرات یا التهابهای پوستی مانند اگزما وارد لایه سطحی پوست (اپیدرم) شوند و باعث تکثیر و التهاب شوند. به دلیل واگیردار بودن بالا، زرد زخم میتواند بهسرعت در مهدکودکها، مدارس و بین خواهر و برادرها گسترش یابد.
زرد زخم در کودکان معمولاً در کجا ظاهر میشود؟
- ناحیه اطراف چشم و گوش
- بدن و تنه
- پاها و زانوها
- دستها و انگشتان
- صورت
تفاوت زرد زخم با دیگر عفونتهای پوستی
زرد زخم یک عفونت سطحی و بسیار مسری پوست است که روی اپیدرم ایجاد میشود. مشخصهی کلاسیک نوع غیرتاولی، ایجاد تاولهای کوچک یا زخمهای باز است که پس از ترکیدن با پوستههای زرد ـ عسلی پوشانده میشوند. این ظاهر پوستهای و سرعت انتشار (بهویژه با خاراندن و لمس ضایعات) از مهمترین نکات به گفته دکتر بهار پورروشنی متمایزکننده زرد زخم است. در ادامه فرقها را با شایعترین تشخیصهای افتراقی میبینید.
| بیماری | عامل اصلی | ظاهر ضایعات | ویژگی متمایز از زرد زخم |
| تبخال | ویروس | گروه وزیکولهای کوچک و دردناک | تکرارشونده، بدون پوستههای عسلی ضخیم |
| آبله مرغان | ویروس | ضایعات در مراحل مختلف روی کل بدن | همراه تب و علائم عمومی، نه موضعی |
| فولیکولیت | باکتری | پوسچولهای متمرکز اطراف مو | ضایعات نقطهای، نه پوستههای گسترده |
| سلولیت / اریزیپل | باکتری | قرمز، گرم، دردناک و متورم | عفونت عمقی، نه سطحی و پوستهدار |
| اگزما | التهابی | قرمز، خشک و خارشدار | مزمن و التهابی، فقط در صورت عفونت شبیه میشود |
| کچلی | قارچ | حلقوی، با لبه فعال و مرکز کمرنگ | پوسته خشک حلقوی، نه تاول/پوسته عسلی |
| گال | انگل | خارش شدید شبانه، خطوط باریک | بسیار خارشدار، ضایعات خطی بین انگشتان |
| درماتیت تماسی | آلرژیک/تحریکی | قرمز، خارشدار و محدود به محل تماس | با محرک خاص شروع میشود، نه عفونی و مسری |
علائم زرد زخم در کودکان
در سنین پیشدبستانی و دبستان به دلیل تماس مستقیم با پوست یا وسایل آلوده و بهویژه در محیطهای شلوغ مثل مهدکودکها و مدارس به سرعت گسترش مییابد. شناسایی زودهنگام علائم، نقش مهمی در جلوگیری از گسترش عفونت و پیشگیری از بروز عوارض دارد.
مشاوره با متخصص کودکان، با شماره زیر تماس حاصل فرمایید.
نشانههای اولیه زرد زخم
در مراحل ابتدایی، زرد زخم معمولا با علائم خفیف و غیر اختصاصی آغاز میشود که ممکن است با دیگر مشکلات پوستی اشتباه گرفته شود. این علائم شامل موارد زیر است:
- قرمزی و التهاب موضعی پوست
- احساس خارش و سوزش در ناحیه درگیر
- ایجاد جوشهای کوچک یا پاپولهای قرمز که بهتدریج بزرگتر میشوند
- حساسیت و درد خفیف در محل ضایعه
بیشتر بدانید:تاول پوستی در کودکان؛ هر آنچه والدین باید بدانند
مراحل پیشرفت زرد زخم
با گذشت زمان و در صورت عدم درمان، ضایعات پوستی به سرعت گسترش مییابند. روند پیشرفت بیماری معمولاً به شکل زیر است:
- جوشهای کوچک تبدیل به وزیکول (تاولهای کوچک) حاوی مایع شفاف یا چرکی میشوند
- وزیکولها ترکیده و زخمهای سطحی باز ایجاد میکنند
- ترشحات زرد رنگ از زخمها خارج شده و با خشک شدن، پوستههای ضخیم زرد-عسلی رنگ تشکیل میشود
- این پوستهها علامت شاخص زرد زخم هستند و معمولاً بهراحتی جدا میشوند اما ممکن است دوباره ایجاد شوند
در این مرحله، احتمال سرایت بیماری به سایر نقاط بدن یا دیگر کودکان بسیار زیاد است.
عوارض احتمالی در صورت عدم درمان
اگر زرد زخم بهموقع درمان نشود، میتواند عوارض جدیتری ایجاد کند. برخی از این عوارض عبارتاند از:
- گسترش عفونت به لایههای عمیقتر پوست مانند درم و بافت زیرجلدی
- ورود باکتریها به جریان خون (باکتریمی) که میتواند بسیار خطرناک باشد
- تب، ضعف عمومی و بیحالی کودک به دلیل پاسخ سیستم ایمنی بدن به عفونت
- تورم و حساسیت غدد لنفاوی نزدیک به محل عفونت (مانند غدد لنفاوی گردن یا زیر فک)
روشهای تشخیص در کودکان
تشخیص زرد زخم در کودکان، گامی کلیدی برای انتخاب درمان مناسب و جلوگیری از گسترش عفونت است. از آنجا که این بیماری به سرعت میتواند در میان کودکان منتقل شود و ظاهر ضایعات آن شباهتهایی با برخی دیگر از مشکلات پوستی دارد، تشخیص دقیق و زودهنگام اهمیت بالایی دارد. روشهای تشخیص معمولاً شامل معاینه بالینی، آزمایشهای ویژه در موارد خاص و افتراق از سایر بیماریها است.
بیشتر بدانید:ادرار سوختگی در نوزاد، علت، درمان و پیشگیری
معاینه بالینی توسط پزشک
در بیشتر موارد، تشخیص زرد زخم بالینی و بر اساس ظاهر ضایعات انجام میشود. پزشک با بررسی:
- شکل و رنگ ضایعات (پوستههای زرد ـ عسلی و زخمهای کوچک)
- محل درگیری (اغلب اطراف دهان، بینی، دستها و پاها)
- سابقه انتشار سریع ضایعات
میتواند زرد زخم را بهسادگی از دیگر بیماریهای پوستی تشخیص دهد. معمولاً در این مرحله نیازی به آزمایشهای پیچیده نیست و مشاهده دقیق ظاهر ضایعات و بررسی تاریخچه بیماری کفایت میکند.
آزمایشهای تشخیصی در موارد خاص
در شرایطی که:
- ضایعات گسترده یا شدید هستند
- بیماری بهصورت مکرر عود میکند
- پاسخ به درمان اولیه کافی نبوده است
پزشک ممکن است نمونهای از ترشحات زخم را برای کشت میکروبی ارسال کند. این آزمایش به تعیین دقیق نوع باکتری و انتخاب آنتیبیوتیک مناسب کمک میکند. در موارد خاص، تستهای حساسیت دارویی نیز انجام میشود تا بهترین درمان سیستمیک یا موضعی انتخاب گردد.
درمان زرد زخم در کودکان
درمان زرد زخم در کودکان بستگی به شدت عفونت و وسعت ضایعات دارد. هدف اصلی درمان، کنترل عفونت، جلوگیری از گسترش آن و پیشگیری از عوارض احتمالی است. درمان معمولاً شامل داروهای موضعی یا خوراکی و مراقبتهای بهداشتی خانگی میشود.
درمان دارویی با پمادهای موضعی
در موارد خفیف و محدود به نواحی کوچک پوست، استفاده از آنتیبیوتیکهای موضعی میتواند بهسرعت علائم را کاهش دهد. این پمادها بهصورت روزانه و معمولا به مدت ۵ تا ۱۰ روز روی ضایعات زده میشوند. با استفاده صحیح از این داروها، ضایعات معمولاً در طی چند روز بهبود مییابند و پوستههای زرد کاهش پیدا میکنند.
مصرف آنتیبیوتیک خوراکی در موارد شدید
در صورتی که زرد زخم گسترده یابد و چندین ناحیه از بدن کودک را درگیر کن، کودک تب یا علائم عمومی بیماری داشته باشد. یا درگیری با پوستههای چرکی عمیق باشد پزشک ممکن است آنتیبیوتیک خوراکی تجویز کند تا عفونت کنترل شود و از انتقال به سایر نقاط بدن یا دیگر افراد جلوگیری شود. مدت مصرف آنتیبیوتیک خوراکی معمولا ۷ تا ۱۰ روز است و باید طبق دستور پزشک کامل شود، حتی اگر علائم زودتر بهبود پیدا کنند.
مراقبتهای خانگی و نکات بهداشتی
در کنار درمان دارویی، رعایت بهداشت خانگی اهمیت زیادی دارد و روند بهبودی را سریعتر میکند. توصیههای مهم شامل:
- شستن آرام و روزانه ضایعات با آب و صابون ملایم
- کوتاه نگه داشتن ناخنها و جلوگیری از خاراندن ضایعات تا از گسترش عفونت و ایجاد زخمهای جدید جلوگیری شود
- جدا نگه داشتن وسایل شخصی کودک شامل حوله، لباس و پتو
- استفاده از لباسهای نخی و سبک برای کاهش تحریک پوست
- پاک کردن و ضدعفونی سطوح مشترک در خانه مانند دستگیرهها و میزها برای جلوگیری از انتقال بیماری
نتیجهگیری
زرد زخم یک عفونت پوستی شایع و مسری است که بیشتر در سنین پیشدبستانی و دبستان دیده میشود. این بیماری معمولاً با پوستههای زرد-عسلی، خارش و ضایعات قرمز کوچک آغاز میشود و در صورت عدم درمان میتواند گسترش یابد و عوارض جدی مانند عفونت عمقی یا تب ایجاد کند. تشخیص زودهنگام با معاینه بالینی و در موارد خاص آزمایش کشت باکتری، نقش مهمی در درمان به موقع و جلوگیری از انتقال بیماری دارد. درمان زرد زخم شامل آنتیبیوتیکهای موضعی برای موارد خفیف و داروهای خوراکی برای موارد شدید است.و رعایت مراقبتهای بهداشتی خانگی نیز به بهبود سریعتر و کاهش ریسک انتقال کمک میکند.
سوالات متداول
زرد زخم بهطور کلی یک بیماری خفیف و خودمحدود است، اما در صورت عدم درمان بهموقع، میتواند به لایههای عمیقتر پوست نفوذ کرده و عوارضی مانند عفونت خون، تب و تورم غدد لنفاوی ایجاد کند.
زرد زخم از طریق تماس مستقیم با ضایعات آلوده یا وسایل شخصی مشترک مانند حوله، لباس و اسباببازیها منتقل میشود. رعایت بهداشت فردی و جدا نگه داشتن وسایل شخصی کودک میتواند از انتقال بیماری جلوگیری کند.
بله، زرد زخم میتواند در بزرگسالان نیز رخ دهد، اما بیشتر در کودکان و نوزادان شایع است. در بزرگسالان، افرادی که دارای سیستم ایمنی ضعیف هستند یا در محیطهای شلوغ کار میکنند، بیشتر در معرض خطر ابتلا به این بیماری قرار دارند.