تیک عصبی در کودکان، یکی از اختلالات شایع حرکتی و صوتی است که به صورت حرکات یا صداهای ناگهانی، تکراری و غیر ارادی ظاهر میشود. این حالت، در سنین مختلف کودکی بروز میکند و بدون آنکه کودک بخواهد رخ میدهد، اما اثر زیادی بر کیفیت زندگی و تعاملات اجتماعی او دارد. شناخت علل، علائم و روشهای مدیریت تیک عصبی اهمیت زیادی دارد تا بتوان به موقع مداخلات لازم را انجام داد و به کودک کمک کرد تا این اختلال را بهتر کنترل کند. دکتر بهار پورروشنی، از متخصصان برجسته، با سابقهای درخشان در ارائه خدمات تخصصی در حوزه کودکان و نوزادان، شناخته میشود.
تیک عصبی در کودکان
تیک عصبی در کودکان به حرکات یا صداهای ناگهانی، تکراری و غیر ارادی گفته میشود که کودک بدون کنترل خود آنها را انجام میدهد. تیکها در سنین کودکی شروع میشوند و در موقعیت خستگی، بیشتر میشوند. هر چند اغلب تیکهای عصبی کوتاه مدت و بیخطر هستند، اما در برخی موارد، ادامهدار شده و بر کیفیت زندگی کودک تاثیر میگذارند. بنابراین، تشخیص به موقع و مدیریت صحیح آن اهمیت زیادی دارد.
جهت مشاوره بیشتر با شماره زیر تماس حاصل فرمایید.
علل شایع تیک عصبی در کودکان
علل شایع تیک عصبی در کودکان، ترکیبی از عوامل ژنتیکی، عصبی و محیطی است. استرس و اضطراب یکی از مهمترین دلایل افزایش تیکها محسوب میشود، به خصوص در شرایط فشار روانی مثل تغییرات محیطی یا مشکلات خانوادگی. علاوه بر این، برخی اختلالات عصبی مثل اختلال کمتوجهی، بیشفعالی در کودکان (ADHD) و اوتیسم، با بروز تیک عصبی همراه میباشد.
همچنین، عوامل ژنتیکی اهمیت مهمی در ایجاد این اختلال دارند و در خانوادههایی که سابقه تیک وجود دارد، احتمال ابتلا بیشتر است. کمبود خواب، مصرف برخی داروها یا محرکها و خستگی، شدت تیکها را افزایش میدهد. شناخت این عوامل به والدین و پزشکان کمک میکند تا راهکارهای مناسبی برای کنترل و درمان تیکها ارائه دهند.
انواع تیک عصبی در کودکان
تیکهای عصبی در کودکان به دو دسته اصلی تیکهای حرکتی و تیکهای صوتی، تقسیم میشوند. تیکهای حرکتی شامل حرکات ناگهانی و غیر ارادی مثل پلک زدن مکرر، تکان دادن سر، حرکات شانه یا صورت است. این تیکها میتوانند ساده باشند یا در مواردی پیچیدهتر، ترکیبی از چند حرکت به صورت پشت سر هم رخ دهند.
تیکهای صوتی شامل صداهای ناگهانی مثل صاف کردن گلو، خرناس کشیدن یا اداهای صوتی کوتاه هستند که کودک بدون قصد آنها را تولید میکند. برخی کودکان، فقط یکی از این نوع تیکها را دارند، در حالی که برخی دیگر ترکیبی از تیکهای حرکتی و صوتی را تجربه میکنند. شدت و تعداد تیکها، در طول زمان تغییر میکند و در شرایط استرسزا افزایش مییابد.
درباره بهترین متخصص اطفال در شهرک غرب تهران بیشتر بخوانید.
روشهای تشخیص تیک عصبی
روشهای تشخیص تیک عصبی بر پایه مشاهده دقیق رفتار کودک و شرح حال کامل از سوی والدین و معلمان انجام میشود. پزشک یا روانشناس ابتدا نوع، شدت و فرکانس تیکها را بررسی میکند و میکوشد تا تفاوت آنها را با سایر اختلالات حرکتی یا مشکلات عصبی مشخص کند. ارزیابی دقیق وضعیت روانی کودک، از اهمیت بالایی برخوردار است، زیرا عوامل استرسزا، اضطراب یا بیماریهای همراه، به تشدید تیکها کمک میکنند.
در بسیاری از موارد، نیازی به آزمایشهای پیچیده نیست و تشخیص بر اساس معاینه بالینی و تاریخچه پزشکی کافی است، اما در موارد نادر، برای رد سایر بیماریهای عصبی یا روانی، آزمایشهای تکمیلی مثل امآرآی یا EEG درخواست شود. تشخیص دقیق و به موقع باعث میشود درمان مناسب و موثر برای کودک آغاز شود.
درمان تیک عصبی در کودکان
درمان تیک عصبی در کودکان، ترکیبی از روشهای مختلف است که با توجه به شدت و نوع تیکها انتخاب میشود. در بسیاری از موارد، تیکها خود به خود و بدون نیاز به درمان خاصی با گذشت زمان کاهش مییابند. اما در مواردی که تیکها باعث ناراحتی یا مشکلات اجتماعی برای کودک میشوند، مداخلات پزشکی و روانشناختی لازم است.
بیشتر بدانید: لکنت زبان کودکان، علائم و نشانههای آن
روشهای درمانی شامل آموزش تکنیکهای کنترل استرس و آرام سازی، رفتاردرمانی مثل تکنیکهای مدیریت پاسخ، و در برخی موارد استفاده از داروهای خاص برای کاهش شدت تیکها میشود. حمایت خانواده و ایجاد محیطی آرام و کمتنش اهمیت مهمی در بهبود وضعیت کودک دارد. همچنین، مشاوره با متخصصان اعصاب و روان یا روانپزشک کودک برای برنامهریزی درمانی دقیق و موثر ضروری است.
نقش والدین در کمک به کودکان مبتلا به تیک عصبی
والدین نقش بسیار مهمی در حمایت و کمک به کودکان مبتلا به تیک عصبی دارند. اولین قدم، آگاهی و شناخت دقیق تیکها و دلایل بروز آنهاست تا بتوانند با صبر و حوصله رفتار کودک را مدیریت کنند و از ایجاد فشار و استرس اضافی جلوگیری نمایند. والدین باید محیطی آرام، امن و بدون تنش برای کودک فراهم کنند تا احتمال تشدید تیکها کاهش یابد.
همچنین، گفتگو و ایجاد ارتباط موثر با کودک به او کمک میکند احساس حمایت و درک شدن داشته باشد که این موضوع به کاهش اضطراب و در نتیجه کاهش تیکها کمک میکند. همکاری والدین با متخصصان اعصاب، روانشناسان یا روانپزشکان کودک برای پیگیری روند درمان و انجام توصیههای درمانی اهمیت بالایی دارد. والدین میتوانند با آموزش تکنیکهای مدیریت استرس و تقویت مهارتهای مقابلهای به کودک کمک کنند تا بهتر با این اختلال کنار بیاید.
سخن آخر
تیک عصبی در کودکان اگر چه ممکن است نگران کننده به نظر برسد، اما در بسیاری از موارد موقتی و قابل کنترل است. شناخت علائم، برخورد آگاهانه والدین و بهرهگیری از راهکارهای درمانی موثر، به بهبود وضعیت کودک کمک زیادی میکند. مهمتر از همه، حمایت عاطفی، درک متقابل و ایجاد محیطی آرام و کمتنش، نقش حیاتی در کاهش شدت تیکها دارد. با همراهی متخصصان و صبوری خانواده، میتوان مسیر بهبود را هموارتر کرد و به کودک کمک نمود تا با اعتماد به نفس بیشتری رشد کند.