پسوریازیس کودکان یکی از بیماریهای مزمن پوستی است که میتواند زندگی روزمره کودک و خانواده را تحت تاثیر قرار دهد. این بیماری با ایجاد لکههای قرمز، خشکی و خارش پوست همراه است و اگرچه غیرواگیر است، تشخیص و مدیریت صحیح آن اهمیت زیادی دارد. والدین و مراقبان کودک با آگاهی از علل، علائم و روشهای درمانی میتوانند از پیشرفت بیماری جلوگیری کنند. در این مقاله از دکتر بهار پورروشنی به این موضوع میپردازیم.
پسوریازیس کودکان چیست؟
پسوریازیس کودکان یک بیماری مزمن و غیرواگیر پوستی است که باعث قرمزی، خشکی و پوسته ریزی پوست میشود. در کودکان، این بیماری میتواند ظاهر متفاوتی نسبت به بزرگسالان داشته باشد و با ضایعات کوچک، لکههای قرمز و خارش ملایم شروع میشود. برخلاف تصور عموم، پسوریازیس مسری نیست و نمیتواند از کودک به کودک دیگر منتقل شود. این بیماری بیشتر در سنین ۵ تا ۱۰ سال مشاهده میشود، اما میتواند در هر سنی ظاهر شود.
محلهای ایجاد پسوریازیس در کودکان
پسوریازیس میتواند در بخشهای مختلف بدن کودک ظاهر شود و شدت علائم در هر ناحیه متفاوت باشد. شناخت این محلها به والدین کمک میکند تا سریعتر بیماری را تشخیص دهند و برای درمان اقدام کنند. شایعترین محلهای ایجاد پسوریازیس عبارتند از:
- پوست سر: همراه با پوستهریزی سفید یا زرد و خارش شدید، که گاهی با شوره سر اشتباه گرفته میشود.
- آرنج و زانوها: یکی از رایجترین نواحی درگیر با لکههای قرمز و پوستهپوسته.
- پشت و کمر: ضایعات میتوانند گستردهتر باشند و باعث خشکی و ترک خوردن پوست شوند.
- کف دست و پا: همراه با ضخیم شدن پوست، ترک و گاهی درد هنگام راه رفتن یا استفاده از دست.
- ناخنها: تغییر شکل ناخن، ایجاد حفرههای کوچک یا ضخیم و شکننده شدن آنها.
- صورت (بهویژه اطراف چشمها و گونهها): اگرچه کمتر شایع است، اما در کودکان میتواند ناراحتی و حساسیت ایجاد کند.
- نواحی چیندار بدن (کشاله ران، زیر بغل، پشت گوش): معمولاً با قرمزی، التهاب و خارش همراه است و نیاز به مراقبت ویژه دارد.
بیشتر بدانید:سرخجه در کودکان؛ علائم، درمان و پیشگیری
علائم و نشانههای پسوریازیس کودکان
تشخیص زودهنگام پسوریازیس کودکان به شدت به شناسایی علائم و نشانههای آن بستگی دارد. این بیماری با تغییرات پوستی کوچک آغاز میشود که در صورت نادیده گرفتن میتواند گستردهتر شده و باعث ناراحتی کودک شود. آگاهی والدین و مراقبان نسبت به نشانههای ظاهری و رفتاری بیماری، مانند لکههای قرمز، خشکی پوست و خارش، نقش مهمی در مدیریت موثر پسوریازیس دارد.
جهت مشاوره با متخصص کودکان، با شماره زیر تماس حاصل فرمایید.
ضایعات پوستی و خارش
لکههای قرمز و پوستهپوسته از شایعترین علائم پسوریازیس کودکان هستند. این ضایعات معمولاً در زانو، آرنج و پشت بدن ظاهر میشوند و ممکن است خارش متوسط تا شدید ایجاد کنند.
تأثیر بر پوست سر و ناخنها
پسوریازیس میتواند پوست سر کودکان را تحت تاثیر قرار دهد و باعث پوستهریزی و خارش شود. همچنین ناخنها ممکن است ضخیم، شکننده یا دارای نقاط فرو رفته شوند که در تشخیص بیماری کمککننده است.
علائم غیر پوستی و اختلالات مرتبط
پسوریازیس فقط محدود به پوست نیست. در بعضی کودکان این بیماری میتواند با مشکلات دیگری همراه شود، از جمله:
- آرتریت پسوریاتیک : التهاب مفاصل که باعث درد، تورم و محدودیت حرکتی میشود.
- خستگی مزمن و ضعف عمومی: به دلیل التهاب طولانیمدت، کودک ممکن است احساس بیحالی داشته باشد.
- اختلالات روانی – عاطفی: خارش، ظاهر ضایعات پوستی و نگاههای دیگران میتواند منجر به کاهش اعتماد به نفس، اضطراب یا حتی افسردگی در کودکان شود.
- خشکی و ترک خوردن پوست: که گاهی با خونریزی خفیف همراه است.
بیشتر بدانید:کمبود ویتامین دی در کودکان
علائم شایع دیگر پسوریازیس کودکان
- پوستهریزی کف دست و پا
- ترک و زخم در نواحی مبتلا
- حساسیت و درد در نواحی اطراف ضایعات
- تشدید علائم در زمان سرما یا پس از عفونتهای ویروسی و باکتریایی
علل و عوامل خطر پسوریازیس کودکان
پسوریازیس در کودکان یک بیماری چند عاملی است؛ یعنی ترکیبی از ژنتیک، سیستم ایمنی و عوامل محیطی در بروز و شدت آن نقش دارند. شناسایی این عوامل به والدین کمک میکند تا بهتر بتوانند شرایط کودک را مدیریت کنند و از تشدید بیماری جلوگیری نمایند. مهمترین علل و عوامل خطر عبارتند از:
عوامل ژنتیکی و ارثی
اگر یکی از والدین یا خواهر و برادر کودک مبتلا به پسوریازیس باشد، احتمال ابتلای کودک بهطور چشمگیری افزایش پیدا میکند. ژنهای مرتبط با بیماری میتوانند حساسیت بیشتری در برابر محرکهای محیطی ایجاد کنند.
عوامل محیطی و سبک زندگی
شرایط آب و هوایی مانند سرما و خشکی، استرسهای روانی، تغذیه نامناسب و برخی عفونتها میتوانند آغازگر یا تشدید کننده علائم پسوریازیس باشند. همچنین مصرف برخی داروها مثل بتابلوکرها یا داروهای خاص سیستم ایمنی میتواند وضعیت کودک را بدتر کند.
نقش سیستم ایمنی و عفونتها
پسوریازیس یک بیماری خودایمنی است. در این وضعیت، سیستم ایمنی بدن به اشتباه به سلولهای پوستی حمله کرده و موجب التهاب و افزایش سرعت تکثیر سلولهای پوست میشود. عفونتهای ویروسی و باکتریایی – بهویژه گلودرد استرپتوکوکی – یکی از مهمترین محرکها برای شروع یا تشدید بیماری در کودکان هستند.
روش درمان پسوریازیس کودکان
پسوریازیس کودکان درمان قطعی ندارد، اما خوشبختانه روشهای متعددی برای کنترل علائم و کاهش شدت بیماری وجود دارد. انتخاب نوع درمان به شدت بیماری، محل ضایعات پوستی، سن کودک و وضعیت عمومی سلامتی او بستگی دارد. ترکیب درمانهای دارویی با مراقبتهای خانگی و حمایت روانی میتواند بهترین نتیجه را به همراه داشته باشد. در ادامه، مهمترین روشهای درمانی پسوریازیس در کودکان را بررسی میکنیم.
درمانهای موضعی
- کورتیکواستروئیدهای موضعی: پرکاربردترین داروها برای کاهش التهاب و قرمزی پوست هستند. این داروها باید تحت نظر پزشک و بهصورت محدود استفاده شوند، زیرا مصرف طولانیمدت میتواند عوارض جانبی ایجاد کند.
- مرطوبکنندهها و نرمکنندهها: استفاده روزانه از کرمها و پمادهای مرطوبکننده، خشکی و پوستهریزی پوست را کاهش میدهد و یکی از اصول پایهای درمان است.
- ویتامین D موضعی : در برخی کودکان تجویز میشود و میتواند سرعت رشد سلولهای پوستی را کنترل کند.
- قطران زغالسنگ : در موارد خفیف برای کاهش خارش و پوستهریزی به کار میرود.
درمانهای سیستمیک
در کودکان با پسوریازیس شدید یا مقاوم به درمانهای موضعی، پزشک ممکن است داروهای خوراکی یا تزریقی تجویز کند.داروهایی مانند متوترکسات، سیکلوسپورین و آسیترتین در شرایط خاص استفاده میشوند. این داروها روی سیستم ایمنی اثر میگذارند و نیاز به آزمایشهای منظم خون و پایش دقیق پزشکی دارند.
پیشگیری و کنترل پسوریازیس در کودکان
- مرطوب نگه داشتن پوست
- حمام کوتاه با آب ولرم
- پوشیدن لباسهای نخی و نرم
- مدیریت استرس کودک
- پرهیز از محرکها: اجتناب از دود سیگار، خشکی بیش از حد هوا، عفونتهای مکرر
- رعایت رژیم غذایی سالم
- آموزش کودک و اطرافیان
نتیجه گیری
پسوریازیس کودکان اگرچه یک بیماری مزمن و طولانی مدت است، اما با تشخیص زودهنگام، انتخاب درمان مناسب و مراقبتهای خانگی میتوان علائم آن را به خوبی کنترل کرد. والدین نقش کلیدی در مدیریت این بیماری دارند. از توجه به مراقبتهای پوستی گرفته تا حمایت روانی کودک در برابر استرس و فشارهای اجتماعی. آگاهی، پیگیری منظم پزشکی و ایجاد یک سبک زندگی سالم، میتواند به کودک کمک کند تا زندگی روزمرهای طبیعی و پرانرژی داشته باشد. بنابراین، در صورت مشاهده هرگونه نشانه مشکوک، مراجعه به متخصص پوست بهترین راه برای پیشگیری از عوارض و بهبود کیفیت زندگی کودک خواهد بود.
سوالات متداول
خیر پسوریازیس یک بیماری خودایمنی است و هیچ ارتباطی با عوامل عفونی ندارد. و به هیچ عنوان مسری یا واگیردار نیست.
برای پسوریازیس تا به امروزه درمان قطعیایی پیدا نشده است. اما با دارو و مراقبتهای خانگی میتوان این بیماری را کنترل کرد.
برای پسوریازیس تا به امروزه درمان قطعیایی پیدا نشده است. اما با دارو و مراقبتهای خانگی میتوان این بیماری را کنترل کرد.
بله. مصرف غذاهای سالم مانند میوهها، سبزیجات، غلات کامل و پرهیز از غذاهای فرآوریشده و چرب میتواند در کاهش التهاب و بهبود شرایط کودک نقش داشته باشد.