واکسن نوزاد با آموزش دادن به سیستم ایمنی نوزاد، به بدن او کمک میکنند تا بدون ابتلا به بیماری، آمادگی لازم برای مقابله با عوامل عفونی را بهدست آورد. بسیاری از بیماریهایی که در گذشته جان کودکان زیادی را تهدید میکردند، بهواسطه واکسن تا حد زیادی کنترل یا حذف شدهاند. در این مقاله از دکتر بهار پورروشنی درباره واکسن نوزاد تا ۱ سالگی بدانند را توضیح دهیم؛ از اهمیت واکسیناسیون گرفته تا زمانبندی تزریق، عوارض طبیعی و مراقبتهای بعد از واکسن، تا والدین با آرامش خاطر بیشتری مسیر سلامت فرزندشان را طی کنند.
واکسن نوزاد چرا اهمیت دارد؟
واکسن نوزاد از راههای محافظت از سلامت کودک در حساسترین دوره زندگی اوست. نوزادان در ماههای ابتدایی تولد، سیستم ایمنی کامل و بالغی ندارند و بدن آنها هنوز توانایی مقابله مؤثر با بسیاری از ویروسها و باکتریهای خطرناک را ندارد. واکسنها با فعالسازی هوشمند سیستم ایمنی، به بدن نوزاد کمک میکنند تا بدون ابتلا به بیماری، قدرت دفاعی لازم را بهدست آورد و در برابر عفونتهای جدی ایمن شود. واکسیناسیون منظم میتواند از بروز عوارض خطرناک، بستری شدنهای طولانیمدت و حتی تهدید جان کودک جلوگیری کند.
تب در اثر واکسن یک سالگی
جدول کامل واکسن نوزاد تا ۱ سالگی
جدول کامل واکسن نوزاد تا ۱ سالگی، یک راهنمای دقیق و زمانبندیشده برای والدین است تا بدانند در هر مقطع سنی چه واکسنی باید برای نوزاد تزریق شود و هر واکسن از چه بیماریهایی پیشگیری میکند. این جدول از بدو تولد آغاز میشود و تا پایان یکسالگی ادامه دارد، دورهای که سیستم ایمنی نوزاد هنوز در حال تکامل است و بیشترین نیاز به حمایت ایمنی را دارد. رعایت ترتیب و زمان تزریق واکسنها در این جدول اهمیت زیادی دارد.
جدول کامل واکسن نوزاد
| سن نوزاد | نام واکسن | بیماریهای قابل پیشگیری | توضیحات مهم |
|---|---|---|---|
| بدو تولد | بثژ (BCG) | سل (Tuberculosis) | روی بازو تزریق میشود و جای آن ممکن است تا مدتی باقی بماند |
| بدو تولد | هپاتیت B (نوبت اول) | هپاتیت B | برای پیشگیری از عفونتهای کبدی بسیار مهم است |
| ۲ ماهگی | پنجگانه (نوبت اول) | دیفتری، کزاز، سیاهسرفه، فلج اطفال، هموفیلوس آنفلوانزا | یکی از مهمترین واکسنهای دوره نوزادی |
| ۲ ماهگی | فلج اطفال خوراکی (OPV) | فلج اطفال | بهصورت قطره خوراکی داده میشود |
| ۴ ماهگی | پنجگانه (نوبت دوم) | همان بیماریهای نوبت اول | تقویت ایمنی ایجادشده |
| ۴ ماهگی | فلج اطفال خوراکی | فلج اطفال | ادامه ایمنسازی |
| ۶ ماهگی | پنجگانه (نوبت سوم) | دیفتری، کزاز، سیاهسرفه، فلج اطفال، Hib | تکمیل واکسیناسیون اولیه |
| ۶ ماهگی | فلج اطفال خوراکی | فلج اطفال | بسیار مهم برای جلوگیری از شیوع بیماری |
| ۶ ماهگی | هپاتیت B (نوبت سوم) | هپاتیت B | تکمیل ایمنی در برابر هپاتیت |
| ۱۲ ماهگی | MMR (سرخک، سرخجه، اوریون) | سرخک، سرخجه، اوریون | واکسن حیاتی برای پیشگیری از بیماریهای ویروسی جدی |
واکسن نوزاد شامل چه واکسنهایی است؟
در طول سال اول زندگی، نوزاد طبق یک برنامه مشخص و علمی، واکسنهای مختلفی را دریافت میکند که هرکدام نقش مهمی در محافظت از او در برابر بیماریهای عفونی دارند. آشنایی والدین با این واکسنها و دانستن اینکه هر واکسن برای پیشگیری از چه بیماریهایی تزریق میشود، به کاهش نگرانیها و افزایش آگاهی کمک میکند.
واکسن بثژ (BCG)
واکسن بثژ یکی از اولین واکسنهایی است که نوزاد در بدو تولد دریافت میکند و هدف اصلی آن پیشگیری از بیماری سل، بهویژه نوع شدید آن در کودکان است. سل میتواند در نوزادان باعث درگیری مغز، ریه و سایر اندامهای حیاتی شود و عوارض جبرانناپذیری بهجا بگذارد. این واکسن با تقویت سیستم ایمنی نوزاد، خطر ابتلا به اشکال خطرناک سل را بهطور قابل توجهی کاهش میدهد و معمولاً جای کوچکی روی بازو باقی میگذارد که طبیعی است.
بیشتربدانید:جدول زمانبندی تغذیه نوزاد از بدو تولد تا یک سالگی
واکسن هپاتیت B
واکسن هپاتیت B برای محافظت از نوزاد در برابر ویروس هپاتیت B تزریق میشود؛ ویروسی که میتواند باعث التهاب مزمن کبد، سیروز و حتی سرطان کبد در آینده شود. از آنجایی که انتقال این ویروس ممکن است در هنگام تولد یا از طریق تماسهای اولیه رخ دهد، تزریق بهموقع واکسن اهمیت زیادی دارد. این واکسن در چند نوبت تا پایان یکسالگی تزریق میشود تا ایمنی کامل و پایدار برای نوزاد ایجاد کند.
بیشتربدانید: کولیک نوزاد چیست و چرا رخ میدهد؟
واکسن پنجگانه
واکسن پنجگانه یکی از مهمترین واکسنهای نوزادی است که همزمان از نوزاد در برابر پنج بیماری خطرناک شامل دیفتری، کزاز، سیاهسرفه، فلج اطفال و هموفیلوس آنفلوانزا نوع b محافظت میکند. این بیماریها میتوانند باعث مشکلات تنفسی شدید، فلج دائمی یا حتی مرگ شوند. تزریق واکسن پنجگانه در چند نوبت به بدن نوزاد کمک میکند تا ایمنی تدریجی و مؤثری در برابر این بیماریها ایجاد کند.
واکسن فلج اطفال
واکسن فلج اطفال خوراکی بهصورت قطره به نوزاد داده میشود و نقش بسیار مهمی در پیشگیری از بیماری فلج اطفال دارد. این بیماری ویروسی میتواند باعث فلج دائمی اندامها شود و بیشترین خطر آن متوجه کودکان خردسال است. استفاده از واکسن خوراکی فلج اطفال علاوه بر محافظت فردی نوزاد، به قطع زنجیره انتقال ویروس در جامعه نیز کمک میکند.
واکسن فلج اطفال بزنم یا انفولانزا
واکسن سرخک، سرخجه، اوریون
واکسن MMR در پایان یکسالگی تزریق میشود و نوزاد را در برابر سه بیماری ویروسی مهم یعنی سرخک، سرخجه و اوریون محافظت میکند. سرخک میتواند عوارضی مانند ذاتالریه و التهاب مغز ایجاد کند، سرخجه در صورت انتقال میتواند برای زنان باردار خطرناک باشد و اوریون نیز ممکن است منجر به التهاب غدد بزاقی و عوارض دیگر شود. این واکسن نقش مهمی در سلامت فردی و کنترل بیماریها در سطح جامعه دارد.
جدول عوارض واکسن نوزاد و نحوه مراقبت
| نام واکسن | عوارض شایع و طبیعی | نحوه مراقبت کوتاه |
|---|---|---|
| بثژ (BCG) | قرمزی، برجستگی یا زخم کوچک در محل تزریق | محل تزریق را خشک و تمیز نگه دارید؛ از دستکاری زخم خودداری کنید |
| هپاتیت B | درد خفیف محل تزریق، بیقراری کوتاهمدت | بغل کردن نوزاد، شیردهی منظم و آرامسازی |
| پنجگانه | تب خفیف، تورم یا سفتی محل تزریق، بیقراری | استفاده از تبسنج، لباس سبک، کمپرس خنک روی محل تزریق |
| فلج اطفال (خوراکی) | معمولاً بدون عارضه خاص | تا ۳۰ دقیقه پس از واکسن چیزی به نوزاد داده نشود |
| MMR (۱۲ ماهگی) | تب خفیف، بثورات پوستی خفیف، بیحالی موقت | استراحت کافی، مایعات و در صورت تب پیگیری با پزشک |
نتیجهگیری
واکسن نوزاد یکی از مهمترین پایههای حفظ سلامت کودک در سالهای ابتدایی زندگی است و نقش حیاتی در پیشگیری از بیماریهای عفونی خطرناک دارد. سال اول زندگی، دورهای حساس برای رشد سیستم ایمنی نوزاد محسوب میشود و اجرای منظم برنامه واکسیناسیون میتواند از بروز عوارض جدی، بستریهای غیرضروری و مشکلات بلندمدت جلوگیری کند. آگاهی والدین از زمانبندی واکسنها، عوارض طبیعی و نحوه مراقبت پس از تزریق، اضطراب آنها را کاهش میدهد، و باعث میشود این مسیر با آرامش و اطمینان بیشتری طی شود.
سوالات متداول
در صورت تأخیر، بیشتر واکسنها قابل جبران هستند. پزشک کودک میتواند با تنظیم یک برنامه جایگزین، واکسیناسیون را بدون خطر ادامه دهد.
تب خفیف معمولاً تا ۲۴ الی ۴۸ ساعت بعد از تزریق واکسن طبیعی است. در صورت تداوم تب یا بالا رفتن شدید آن، لازم است با پزشک کودک مشورت شود.
خیر. واکسن نوزاد طبق مطالعات علمی گسترده و استانداردهای جهانی طراحی شده و کاملاً ایمن است. عوارض خفیفی مانند تب یا بیقراری طبیعی بوده و نشانه فعال شدن سیستم ایمنی بدن نوزاد است.