فتق در کودکان یکی از مشکلات شایع در این دوران است که به علت ضعف در دیوارههای عضلانی یا بافتهای اطراف برخی از اعضای بدن ایجاد میشود. این بیماری برای والدین نگران کننده است، به ویژه زمانی که متوجه برآمدگی در ناحیه شکم یا کشاله ران کودک خود میشوند. اگرچه بسیاری از انواع فتق در کودکان نیاز به درمان فوری ندارند، شناخت علائم و علل آن میتواند در تشخیص به موقع و جلوگیری از مشکلات آینده بسیار مفید باشد. در این مقاله به بررسی انواع فتق در کودکان، علائم، علل، تشخیص و روشهای درمانی آن خواهیم پرداخت.
فتق در کودکان چیست؟
فتق به وضعیتی گفته میشود که در آن قسمتی از یک اندام داخلی مانند رودهها از طریق یک نقطه ضعیف یا سوراخ در دیوارههای عضلانی بدن بیرون میزند. در کودکان، فتق در ناحیه شکم یا کشاله ران دیده میشود. این برآمدگیها در بعضی موارد بیخطر هستند، اما در برخی موارد ممکن است عوارضی نظیر پیچ خوردگی روده یا انسداد ایجاد کنند که نیاز به درمان فوری دارد. جهت درمان فتق در کودکان میتوانید به دکتر بهار پورروشنی، بهترین متخصص اطفال در شهرک غرب مراجعه کنید.
علائم فتق در کودکان
- برآمدگی یا تورم در شکم یا کشاله ران: شایعترین علامت فتق در کودکان، برجستگی قابل مشاهده است که ممکن است زمانی که کودک گریه میکند، سرفه میکند یا به خود فشار میآورد بیشتر نمایان شود.
- درد و ناراحتی: در برخی موارد، فتق میتواند با درد همراه باشد، به ویژه زمانی که فتق بزرگتر میشود یا پیچ خورده باشد.
- ناتوانی در حرکت: اگر فتق به انسداد روده منجر شود، کودک ممکن است در حرکت یا غذا خوردن مشکل پیدا کند.
بیشتر بخوانید: معاینه نوزاد
انواع فتق در کودکان
- فتق نافی: این نوع فتق در ناحیه ناف کودک دیده میشود و به دلیل عدم بسته شدن کامل ناحیه ناف در دوران جنینی ایجاد میشود. این فتق در نوزادان شایع است.
- فتق کشاله ران: این نوع فتق در ناحیه کشاله ران یا به اصطلاح گودی شکم ایجاد میشود و در نوزادان پسر شایعتر است.
- فتق دیافراگمی: این نوع فتق زمانی رخ میدهد که قسمتی از اندامهای شکم از طریق دیافراگم به سینه وارد شوند و نیاز به جراحی فوری دارد.
- فتق هیاتال: این نوع فتق زمانی رخ میدهد که بخشی از معده از طریق دیافراگم به داخل قفسه سینه کشیده میشود.
علل فتق در کودکان
فتق در کودکان میتواند به دلایل مختلفی ایجاد شود:
- فتق مادرزادی: این نوع فتق از زمان تولد وجود دارد و به دلیل ضعف در دیوارههای عضلانی ناحیه شکم یا کشاله ران ایجاد میشود. این فتقها بیشتر در نوزادان مشاهده میشوند.
- فتق اکتسابی: در برخی موارد، فتق ممکن است به دلیل فشار بیش از حد بر ناحیه شکم یا کشاله ران در کودکان ایجاد شود. عواملی نظیر سرفه مزمن، یبوست، یا تلاش برای بلند کردن اجسام سنگین میتوانند باعث این نوع فتق شوند.
بیشتر بخوانید: واکسن فلج اطفال
تشخیص فتق در کودکان
تشخیص فتق توسط پزشک متخصص کودکان انجام میشود. پزشک با انجام معاینه فیزیکی و مشاهده برآمدگی موجود در ناحیه شکم یا کشاله ران میتواند فتق را تشخیص دهد. در برخی موارد، ممکن است از آزمایشات تصویربرداری مانند اولتراسوند برای بررسی دقیقتر استفاده شود.
پیشگیری از فتق در کودکان
- مراقبت از نوزادان در هنگام تولد: برخی از انواع فتق مادرزادی ممکن است با مداخلات در حین بارداری یا هنگام تولد قابل پیشگیری باشند.
- مراقبت از کودک هنگام بازی: به کودکان آموزش داده شود که از فشار زیاد به شکم خود بپرهیزند.
- مدیریت مشکلات مربوط به یبوست: از آنجا که فشار به ناحیه شکم میتواند باعث ایجاد فتق شود، بهبود عادات غذایی و جلوگیری از یبوست در کودکان مهم است.
به چه دکتری مراجعه کنیم؟
برای تشخیص و درمان فتق در کودکان، بهتر است به دکتر بهار پورروشنی، متخصص کودکان و نوزادان مراجعه کنید. دکتر پورروشنی با تجربه و دانش تخصصی در زمینه بیماریهای نوزادان و کودکان، میتواند تشخیص دقیق و درمانهای مناسب را برای کودک شما ارائه دهد.
روشهای درمان فتق در کودکان
درمان فتق در کودکان بستگی به نوع فتق، شدت آن، سن کودک و وضعیت سلامت عمومی او دارد. در اینجا به روشهای مختلف درمان فتق در کودکان اشاره خواهیم کرد:
درمان غیر جراحی (برای فتقهای کوچک و نافی)
- فتق نافی: این نوع فتق یکی از شایعترین نوع فتقها در نوزادان است که بدون نیاز به جراحی درمان میشود. در بیشتر موارد، فتق نافی بهطور خودبخود و در طول زمان (اغلب قبل از ۲ سالگی) بهبود مییابد.
- مراقبت خانگی: والدین باید مراقب باشند که فتق تحت فشار قرار نگیرد و کودک از فعالیتهایی که فشار به ناحیه فتق وارد میکند، اجتناب کند. پزشک ممکن است توصیه کند که کودک در این دوره از فعالیتهای شدید یا بلند کردن اجسام سنگین دوری کند.
- پیگیری منظم: در صورت وجود فتق نافی یا فتقهای کوچک در نوزادان، پزشک به والدین توصیه میکند که هر چند ماه یکبار وضعیت فتق را بررسی کنند.
جراحی فتق (برای فتقهای بزرگتر یا مشکلساز)
در صورتی که فتق بزرگتر شود یا باعث بروز مشکلاتی مانند درد، انسداد یا پیچ خوردگی شود، ممکن است به جراحی نیاز باشد. جراحی فتق یک روش درمانی سریع و موثر است.
- جراحی فتق نافی: اگر فتق نافی پس از مدتی خودبخود بهبود نیابد یا در کودکان بزرگتر باعث مشکلاتی مانند درد یا برآمدگی بزرگ شود، پزشک ممکن است جراحی توصیه کند. در این روش، پزشک قسمت ضعیف دیواره شکم را ترمیم کرده و فتق را اصلاح میکند.
- جراحی فتق کشاله ران (اینگوینال): در فتق کشاله ران (که بیشتر در پسران مشاهده میشود)، دیواره شکم ضعیف میشود و قسمتی از روده از آن بیرون میزند. این فتق نیاز به جراحی دارد. در جراحی، پزشک قسمتی از روده که بیرون زده است را به محل مناسب خود باز میگرداند و دیواره شکم را تقویت میکند تا فتق مجدداً بروز نکند.
جراحی با روش لاپاراسکوپی
برای برخی از فتقها، از روشهای پیشرفتهتر و کمتهاجمی مانند لاپاراسکوپی استفاده میشود. این روش نیاز به برشهای بزرگ ندارد و تنها با استفاده از یک دوربین کوچک و ابزارهای خاص انجام میشود. این روش به کودک کمک میکند تا سریعتر بهبود یابد و دوره نقاهت کوتاهتری داشته باشد.
درمان فتقهای پیچ خورده (فتق انسدادی)
اگر فتق باعث پیچ خوردگی رودهها شود، نیاز به درمان فوری دارد. در این شرایط، رودهها به صورت اورژانسی باید به محل اصلی خود بازگردانده شوند. در صورتی که این وضعیت به جراحی نیاز داشته باشد، پزشک فوراً عمل جراحی را انجام میدهد تا از عوارض شدیدتری مانند انسداد روده یا خونریزی جلوگیری شود.
درمان فتقهای دیافراگمی (نادرتر)
فتقهای دیافراگمی، که زمانی رخ میدهند که قسمتی از اندامهای شکم از دیافراگم به قفسه سینه وارد میشوند، نیاز به جراحی فوری دارند. این نوع فتقها در نوزادان یا کودکان با مشکلات خاصی مشاهده میشوند و برای اصلاح آنها باید فوراً جراحی انجام شود.
دارو و مراقبتهای پزشکی
در برخی از موارد، پزشک برای کاهش درد یا جلوگیری از التهاب ممکن است داروهایی تجویز کند. این داروها شامل مسکنها، ضد التهابها یا آنتیبیوتیکها (در صورتی که فتق منجر به عفونت شود) هستند. البته در اکثر موارد، داروها فقط برای کاهش علائم استفاده میشوند و خود فتق به درمان پزشکی نیاز دارد.
نتیجهگیری
فتق در کودکان مشکلی قابل درمان است که در بسیاری از موارد با مداخله پزشکی و جراحی به راحتی قابل اصلاح است. تشخیص سریع و درمان مناسب میتواند از بروز مشکلات جدی جلوگیری کند. اگر شما یا فرزندتان با علائم فتق مواجه هستید، مراجعه به پزشک متخصص کودکان مانند دکتر بهار پورروشنی میتواند گام مهمی در بهبود وضعیت کودک شما باشد.