آلرژی غذایی در کودکان یکی از نگرانیهای مهم والدین در سالهای اولیه زندگی کودک است. شناسایی و پرهیز از مصرف از غذاهای آلرژی زا برای كودكان میتواند از بروز آلرژی و علائم خطرساز جلوگیری شود. در این مقاله، از دکتر بهار پورروشنی لیستی دقیق از مواد غذایی حساسیتزا به همراه روشهای تشخیص، پیشگیری و جایگزینهای مناسب برای کودکان حساس ارائه شده است.
غذاهای آلرژی زا برای كودكان چیست و چرا باید مراقب بود؟
غذاهای آلرژی زا برای كودكان مواردی هستند که سیستم ایمنی بدن کودک آنها را به خطرناک تشخیص داده و در برابر آنها واکنشهایی خفیف مانند خارش پوست یا علائم شدید آلرژی مانند تنگی نفس یا شوک متغیر باشد. جلوگیری از مصرف غذاهای آلرژیزا و شناسایی از لیست این خراکیهای میتواند از بروز مشکلات جدی جلوگیری کند
علائم آلرژی غذایی در نوزادان و کودکان
- کهیر، یا قرمزی پوست
- خارش
- تورم لبها، زبان یا صورت
- دل درد، تهوع، استفراغ یا اسهال
- خسخس سینه
- سرفه یا تنگی نفس
- واکنشهای شدید مانند آنافیلاکسی
لیست کامل غذاهای آلرژی زا برای كودكان
هر کودکی ممکن است نسبت به برخی غذاها واکنش آلرژیک نشان دهد، اما برخی مواد غذایی ایجاد حساسیت هستند. شناخت این خوراکیها نقش کلیدی در پیشگیری از بروز علائم آلرژی دارد. در این بخش، به بررسی کاملترین لیست از خوراکیهای آلرژیزا برای کودک میپردازیم. آشنایی با این مواد، به والدین کمک میکند تا در تغذیه فرزندشان با اطمینان بیشتری عمل کنند.
جهت مشاوره بیشتر با شماره زیر تماس حاصل فرمایید.
شیر گاو؛ رایجترین آلرژیزا برای کودک
آلرژی به شیر گاو بیشتر در نوزادان و کودکان زیر یک سال دیده میشود. این کودکان حتی بر شیر خشکهای پایه شیر گاو نیز آلرژی میدهند. استفاده از شیرهای مخصوص فاقد پروتئین گاوی در این کودکان با نظارت پزشک توصیه میشود.
تخممرغ؛ مادهای حساسیتزا
تخممرغ، به خصوص سفیده آن، یکی از آلرژیزاترین مواد غذایی در کودکان است. در بسیاری از موارد، با افزایش سن، این آلرژی برطرف میشود اما باید با برای مصرف با احتیاط در رژیم غذایی کودک جا داده شود.
بادام زمینی و مغزها
آلرژی به بادامزمینی ممکن است تا آخر عمر برای فرد باقی بماند و این آلرژی در برخی موارد واکنشهای بسیار شدید مانند خفگی میشود. دیگر مغزها مانند گردو، بادام، فندق و پسته نیز حساسیتزا هستند اما حساسیت در بادام زمینی نسبت به سایر مغزها بیشتر دیده شده است. این مواد باید با نظر پزشک وارد برنامه غذایی کودک شوند.
سویا و منبع گیاهی
هرچند سویا یک پروتئین گیاهی شناخته میشود، اما در برخی از کودکان واکنش آلرژیک ایجاد میکند. در صورت ایجاد حساسیت، باید فرآوردههای حاوی سویا مانند شیر سویا، سس سویا و برخی تنقلات حذف شوند.
بیشتر بدانید: بزرگی لوزه در کودکان: علت، علائم و درمان
گندم و گلوتن، عامل بیماری سلیاک
آلرژی به گندم یا گلوتن با علائم گوارشی، پوستی یا تنفسی ظاهر شود. در برخی کودکان، باعث مشکل جدیتری به نام سلیاک وجود دارد که نیاز به حذف کامل گلوتن از رژیم غذایی دارد.
ماهی و غذاهای دریایی.
ماهی، میگو، صدف و سایر غذاهای دریایی از آلرژیزاترین مواد غذایی هستند. حتی تماس با بخار این غذاها میتواند باعث واکنش شدید شود. به همین دلیل باید با دقت بالا مصرف شوند.
توت فرنگی و میوههای قرمز
توت فرنگی، تمشک، زغالاخته و سایر میوههای قرمز ممکن است در برخی کودکان ایجاد کهیر یا خارش کنند. حساسیت به این میوهها معمولا خفیف است اما باید در نظر گرفته شود.
غذاهای آلرژیزا برای کودک در سنین مختلف چگونه متفاوت هستند؟
نیازهای تغذیهای و واکنش بدن کودکان به مواد غذایی به دلیل رشد سیستم ایمنی و گوارش یکدیگر متفاوت است. کودکان در سنین نوزادی، پیشدبستانی و دبستانی به بدن در حال تکامل است، و همین امر باعث میشود که احتمال حساسیت به برخی غذاها در هر مرحله سنی متفاوت باشد.
آلرژیهای غذایی در نوزادان زیر یک سال
در نوزادان، سیستم گوارش و ایمنی هنوز کامل رشد نکرده است، بنابراین مصرف زودهنگام برخی خوراکیها مثل شیر گاو، تخممرغ یا مغزها میتواند منجر به واکنش و ایجاد حساسیت در نوزادان شود. شروع تغذیه کمکی باید با مشورت پزشک و طبق برنامهای تدریجی انجام شود.
حساسیت غذایی در کودکان پیشدبستانی و دبستانی
در این سن، برخی آلرژیها در برخی موارد کاهش مییابند اما خطرات آلرژیهای شدید مانند بادام زمینی یا صدف دریایی همچنان وجود دارد. در جریان گذاشتن مربیان و معلمان کودک در دوران مدرسه درباره وضعیت آلرژی غذایی او، یکی از مهمترین روشهای پیشگیری از بروز واکنشهای حساسیتی است.
پیشگیری از واکنش به غذاهای آلرژیزا برای کودک
- پرهیز از معرفی زودهنگام مواد حساسیتزا
- مشورت با پزشک در صورت سابقه آلرژی در خانواده
- مصرف غذاهای جدید به صورت جداگانه و با فاصله زمانی
- ثبت دقیق هرگونه علائم مشکوک
راهکارهای جایگزین برای غذاهای آلرژیزا برای کودک
برای کودکانی که به مواد غذایی آلرژی دارند، استفاده از جایگزین برای تغذیه ایمن و مغذی اهمیت زیادی دارد. بهعنوان مثال، در صورت حساسیت به شیر گاو، میتوان از شیر برنج، شیر جو دوسر یا شیر بادام اما استفاده از این مواد غذایی در صورتی است که کودک به مغزها حساسیت نداشته باشد. برای جایگزینی تخممرغ در غذاها، گزینههایی مانند پوره موز، دانه چیا یا تخم کتان مفید هستند. همچنین اگر کودک به سویا حساسیت دارد، میتوان از حبوباتی مانند عدس یا نخود برای تأمین پروتئین گیاهی استفاده کرد.
نتیجه گیری
آگاهی از لیست غذاهای آلرژیزا برای کودکان نقش بسیار مهمی در حفظ سلامت و کیفیت زندگی آنها دارد. آلرژی غذایی در سنین پایین میتواند منجر به واکنشهای خفیف یا حتی خطرناک شود، بنابراین تشخیص زودهنگام، حذف مواد حساسیتزا از رژیم غذایی، و جایگزینی مناسب آنها با مواد ایمن و مغذی از جمله موارد پیشگیری برای والدین به شمار میآید. تفاوتهای سنی در بروز آلرژی و مشورت مداوم با پزشک متخصص، از ایجاد مشکلات بلندمدت پیشگیری میکند.
سوالات متداول
- چگونه میتوان متوجه شد کودک به یک خوراکی آلرژی دارد؟
با مشاهده علائم مانند کهیر، خارش، تورم یا مشکلات تنفسی پس از مصرف یک غذا و تایید توسط پزشک از طریق آزمایشهای پوستی یا خون میتوان متوجه آلرژی در کودکان شد. - آیا آلرژی غذایی در کودکان دائمی است؟
خیر، برخی آلرژیها مانند تخممرغ یا شیر ممکن است با افزایش سن برطرف شوند، اما آلرژیهایی مثل بادام زمینی یا صدف دریایی ممکن است مادامالعمر باقی بمانند. - آیا آلرژی غذایی با گذشت زمان به خودی خود درمان میشود؟
در برخی کودکان بله، بهخصوص آلرژی به شیر یا تخممرغ ممکن است با رشد سیستم ایمنی از بین برود. اما برخی دیگر مانند آلرژی به بادام زمینی یا غذاهای دریایی معمولا ماندگار هستند و نیاز به مدیریت دائمی دارند. - آیا آلرژی غذایی ارثی است؟
بله، در بسیاری از موارد آلرژی غذایی زمینه ژنتیکی دارد. اگر یکی از والدین یا خواهر و برادر کودک آلرژی داشته باشند، احتمال بروز آن در کودک نیز بیشتر است.